درختان شاه بلوط در آستانه انقراض

پایگاه خبری دیده بان محیط زیست و حیات وحش ایران: عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس از خطر انقراض و نابودی کامل درختان ارزشمند شاه بلوط که یکی از مهمترین شاخص های جنگل های هیرکانی هستند، به دلیل ابتلا به نوعی بیماری قارچی خبر داد.

دکتر حامد یوسف زاده در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: با وجود اهمیت دارویی و صنعتی گونه شاه بلوط، اندک رویشگاه های بجا مانده از آن از وضعیت مطلوبی برخوردار نیستند و دلیل اصلی تخریب رویشگاه های شاه بلوط، بیماری سوختگی است که بسیاری از درختان شاه بلوط در سطح دنیا و ایران را مبتلا ساخته است.

به گفته وی، عامل این بیماری قارچ Cryphonectria parasitica است که اولین بار در سال ۲۰۰۶ توسط کاظم پور برای شاه بلوط های ایران گزارش شده است.

یوسف زاده با اشاره به اینکه نتایج تحقیقات اخیر بر اساس صفات ریختی و مولکولی نیز نشان از جایگاه متمایز شاه بلوط ایران نسبت به شاه بلوط اروپا و سایر نقاط دنیا دارد اظهار داشت: جمع آوری بذر شاه بلوط برای مصارف خوراکی و فروش به بازار، امکان زادآوری طبیعی در رویشگاه های این گونه در کشور را به حداقل ممکن رسانده است به طوری که اکثر درختان حاضر در رویشگاه از طبقه سنی مسن و اندکی هم میانسال هستند.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس تصریح کرد: ادامه روند کنونی، موجب حذف یکی از عناصر گیاهی شاخص جنگل هیرکانی می شود، بنابراین  شرایط ایجاب می کند تا با به کارگیری راهکارهای مدیریتی مناسب، حفاظت از رویشگاه های این گونه در اولویت قرار گیرد.

به اعتقاد وی، در حال حاضر دو راهکار اساسی برای حفاظت از اندک رویشگاه های باقیمانده این گونه باید در اولویت برنامه های سازمان های مربوطه قرار گیرد که رویکرد اول حفاظت از درختان باقیمانده و رویکرد دوم احیاء طبیعی رویشگاه از طریق برنامه های جنگل کاری است.

یوسف زاده یادآور شد: برای حفاظت از درختان شاه بلوط در رویشگاه های تمام دنیا تحقیقات بسیار ارزشمندی انجام شده که بر اساس این بررسی ها مبارزه بیولوژیکی و انتقال ویروس تیپ های کم آزار می تواند از شدت بیماری درختان کاسته و حتی سبب توقف بیماری و بهبودی درختان شود. به عنوان مثال در کشور مجارستان با مایه زنی درخت بوسیله تیپ های کم آزار، حدود ۹۰ درصد درختان بهبود یافتند.

وی افزود: اگرچه تاکنون مطالعات خوبی در زمینه شناسایی تیپ های کم آزار در رویشگاه های شاه بلوط انجام شده لیکن به نظر می رسد نیاز است که این کار با جدیت بیشتر جهت شناسایی ایزوله های بیشتر پیگیری و سازمان های دولتی مرتبط موظف شوند تا در زمینه اقدام عملی حمایت لازم را انجام دهند.

این استاد دانشگاه تأکید کرد: در مرحله بعد باید احیاء رویشگاه طبیعی و حتی توسعه آن در دستور کار قرار گیرد همچنین با توجه به ارزش باغی شاه بلوط می توان توسعه باغ های شاه بلوط را از طریق جنگل نشینان مد نظر قرار داد.

یوسف زاده تصریح کرد: با توجه به آسیب پذیری درخت و نهال شاه بلوط به بیماری سوختگی و فرسایش ژنتیکی آن در طی سالیان اخیر، باید از روش های سنتی احیایی پرهیز شود و ابتدا با مطالعه مولکولی، وضعیت ژنتیکی جمعیت های موجود مورد بررسی قرار گرفته، پایه های مقاوم به بیماری شناسایی و با استفاده از این درختان به نهالکاری و احیاء اقدام شود.

وی افزود: از طرف دیگر با توجه به استفاده گسترده این گونه در فضای سبز شهری در اروپا، می توان  از این گونه با توجه به میوه خوراکی آن برای توسعه فضای سبز و جنگلداری شهری استفاده کرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس اظهار داشت: حمایت سازمان های غیردولتی فعال در زمینه محیط زیست و انجام برنامه های ترویجی برای مردم بومی می تواند سهم بسزایی در افزایش موفقیت در جهت توقف انقراض این گونه ارزشمند جنگل هیرکانی به عنوان یکی از کهن ترین و متنوع ترین جنگل های زیست کره شود.

به گزارش خبرنگار مهر، شاه‌بلوط یکی از گونه های ارزشمند جنگل هیرکانی (جنگلهای شمال ایران) است که نخستین بار حضور آن توسط دکتر جزیره‌ای (۱۳۴۰) در محدوده غربی استان گیلان و چند منطقه محدود نظیر مناطق کوهستانی تالش (سیاه مزگی)، فومن (قلعه رودخان) و ویسرود گزارش شد.

شاه بلوط علاوه بر دارا بودن چوب صنعتی، داراری ارزش دارویی هم هست به طوریکه مردم بومی از دم کرده برگ شاه بلوط جهت رفع سرفه، سیاه سرفه، و به صورت غرغره برای گلو درد استفاده می کردند. در طب قدیم از شاه بلوط به دلیل دارا بودن ویتامین B و فسفر فراوان در تنظیم تعادل عصبی استفاده می شد. ضمنا چون این گونه اثر تقویت دهنده بر روی شبکه خونی دارد برای کسانی که آمادگی ابتلای به همورویید و واریس دارند، مفید تشخیص داده شده است.

+3
-3
  

3 دیدگاه

  1. توحید می‌گوید:

    جنگل بلوط منطقه درکش و جوزک در خراسان شمالی هم اکثر درختانش مریض شدند و رسیدگی هم کم هستش
    منطقه دارای وحوش ولی چون منابع طبیعی با محیط زیست مشکل داره به محیط زیست واگذار نمیکند تا منطقه حفاظت شده محسوب شود متاسفم

    پر طرفدار Thumb up 8 Thumb down 1

  2. مجتبی می‌گوید:

    شما بگین توی ایران چی در معرض انقراض نیست
    ما ایرانی که فقط چوب منقرض کردن هرچیزی که زنده هست رو زدیم

    پر طرفدار Thumb up 9 Thumb down 1

  3. شکارچی می‌گوید:

    شایعه درست نکنید ببینم ! سمت ما اینقدر فراوونه که قابل شمارش نیست . مخصوصا” سمت اسبموس و بزگالش محله .

    داغ Thumb up 3 Thumb down 5

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>