دوازدهم اسفند روز جهانی حیات وحش

پایگاه خبری دیده بان محیط زیست و حیات وحش ایران: بر اساس پیشنهاد ارائه شده در شانزدهمین نشست متعاهدین کنوانسیون منع تجارت جهانی گونه های در معرض خطر انقراض (سایتیس)، در سال ۲۰۱۳ به سازمان ملل متحد، این سازمان طی نشست عمومی خود در تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۱۳، روز سوم ماه مارس (۱۲ اسفند) مصادف با تاریخ پذیرش کنوانسیون سایتیس در سال ۱۹۷۳ را به عنوان روز جهانی حیات وحش معرفی کرده است.

در اعلامیه صادره از سوی این کنوانسیون از کشورها خواسته شده تا براساس اهمیت گونه های مختلف گیاهی و جانوری اقداماتی را برای افزایش آگاهی عمومی و معرفی این روز به انجام برسانند.

اهمیت و ارزش های گوناگون گونه های گیاهی و جانوری نظیر ارزش های اقتصادی، بوم شناختی، علمی، فرهنگی و زیباشناختی و تهدیدات و فشارهائی که متاسفانه به اشکال مختلف متوجه گونه ها و زیستگاه های آنهاست، جامعه جهانی را بر آن داشته تا ضمن افزایش توجه کشورها به موضوع تنوع زیستی از این طریق بتوان گامی در جهت کاهش این تهدیدات و بهبود وضعیت کنونی برداشت. در غیر اینصورت نسل های آتی ما بسیاری از گونه ها حیات وحش را نخواهند دید.

تنوع زیستی:

تنوع یا غنای گونه‌‌ای، شبکه‌ای از همه موجودات زنده، اعم از گیاهی و جانوری است و انواع جانوران، گیاهان و موجودات تک سلولی را در بر می گیرد. گونه ها علاوه بر آنکه نیازهای ضروری و اولیه انسانها نظیر خوراک، پوشاک ، مسکن و دارو را فراهم می آورد، می‌توانند بر سلامت و شادابی روح و جسم، رونق اقتصادی و پیشرفت روزافزون جامعه بشری و پایداری محیط زیست جهان نقش داشته باشد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سازمان حفاظت محیط زیستt امروزه دیگر مفاهیمی چون سلاح و تجهیزات نظامی، حرف آخر را در تامین امنیت ملی نمی‌زنند و در دنیایی که کشورها برای دسترسی به منابعی چون آب در تقابل با یکدیگر هستند، ابعاد و ارزش‌های مهم تنوع‌زیستی را نمی‌توان نادیده گرفت.

از طرفی دیگر تنوع زیستی، میراث ارزشمندی است که بشر آن را از نسل‌های قبل به امانت گرفته است و باید به نسل‌های بعد بسپارد و حفاظت از آن، ریشه در اخلاق، فرهنگ و اعتقادات ملت‌ها دارد. نحوه برخورد انسان با محیط زیست، رابطه نزدیکی با فرهنگ و ارزش‌های اخلاقی در ادیان و جوامع گوناگون دارد.

در بیشتر مذاهب، از جمله دین اسلام احترام به طبیعت و حفاظت از گونه‌های زیستی موجود در آن، مورد توجه و جزء تعالیم دینی محسوب می‌شود. این امر در فرهنگ‌های بومی و جوامع پایبند به اعتقادات سنتی نیز مورد توجه قرار دارد.

متاسفانه امروزه به دلیل بدرفتاری انسان با طبیعت پیرامون خود‌، روند انقراض گونه‌های زیستی با سرعت نگران کننده‌ای افزایش یافته است و با حذف هر گونه جانوری از چرخه طبیعت و از دست رفتن نقش او در پایداری محیط زیست، کره خاکی یک قدم به سوی نابودی پیش خواهد رفت.

وضعیت گونه های جانوری وحشی در ایران

کشور ایران به دلیل مکان جغرافیایی، برخورداری از تنوعاقلیم بعلاوه وجود منابع آبی عظیم دریای خزر در شمال و خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، از غنای گونه‌ای بالا برخوردار است. براساس آخرین بررسی‌ها ۱,۱۴۰ گونه جانوری اعم از پستاندار، پرنده، خزنده، دوزیست و ماهیان آب‌های داخلی در اکوسیستم‌های خشکی و آب‌های داخلی ایران شناسایی شدهاست. بعلاوه حدود ۶۵۰ گونه ماهی نیز در آب‌‌های دریایی ایران شناسایی شده است.

پستانداران:

رده پستانداران در کشور ما با ۱۹۷ گونه شناسایی شده طیف وسیعی از جانوران را از نظر جثه در بر می‌گیرند. بطوریکه از پستاندار بسیار کوچکی که حشره خوار کوتوله نامیده می‌شود و فقط در حدود ۲ گرم وزن دارد تا نهنگ‌های بزرگ آب‌های دریای جنوب با طول بیش از سی متر و وزن ۱۳۰ تن را می‌توان در این رده مشاهده نمود.

پرندگان:

در میان مهره‌داران تاکنون ۵۳۵ گونه پرنده در ایران شناسایی و گزارش شده که این تعداد گونه‌ معادل کل گونه‌های پرنده گزارش شده در قاره اروپا و دوسوم پرندگان خاورمیانه می‌باشد.

خزندگان:

از رده خزندگان نیز تاکنون ۲۲۷ گونه در ایران شناسایی شده است. اما اطلاعات مفید و قابل دسترس در مورد این جانوران بسیار اندک است.

دوزیستان:

از رده دوزیستان نیز در کشورمان ۲۱ گونه تاکنون ۲۱ گونه گزارش شده است.

ماهیان:

ماهیان آب‌های داخلی ایران شامل ۱۶۰ گونه می‌باشند که در ۲۵ خانواده جای گرفته‌اند.

 

……………………………………………….جدول تنوع فون مهره داران ایران

۷۴ گونه جانوری کشور در فهرست قرمز اتحادیه جهانی حفاظت IUCN

تنوع گونه های جانوری نو تنوع زیستی نباید موجب غرور شود چرا که حدود ۷۴ گونه از رده‌های جانوری کشورمان، در فهرست سرخ IUCN قراردارد و از گونه‌هایی همچون شیر ایرانی و ببر مازندران امروز جز نامی باقی نمانده و در کمتر یک قرن گذشته منقرض شده اند. اگر برای حفاظت گونه‌های ارزشمند  و در خطر انقراض مثل گور ایرانی، یوزپلنگ ایرانی، خرس سیاه، گوزن زرد و… اقدام لازم صورت نگیرد در آینده‌ای نه چندان دور شاهد انقراض این گونه‌های نادر در کشورمان خواهیم بود.

فهرست گونه های جانوری مهره دار در معرض خطر انقراض کشور ایران در ۲۰۱۳

رده پستانداران:

منقرض شده (EX) : شیر ایرانی (در ایران) و ببر مازندرن

بحرانی (CR) : یوزپلنگ آسیایی

در معرض خطر انقراض (EN) : نهنگ آبی، گوزن زرد ایرانی، گورخر آسیایی، فک خزر، نهنگ باله ای

آسیب پذیر (VU) : کل و بز، آهو، خفاش انگشت دراز، قوچ و میش ارمنی، نهنگ اسپرم، خفاش نعل اسبی، خرس سیاه آسیایی ، زرده پر، پورپویز بی باله، گاو دریایی، آهوی کوهی

رده پرندگان:

بحرانی (CR) : دال پشت سفید، درنای سیبری، گیلانشاه خالدار، خروس کولی دشتی

در معرض خطر انقراض (EN) : سسک خوزی، عروس غاز، بالابان، اسکوتر بال سفید، کرکس مصری، اردک سرسفید

آسیب پذیر (VU) : غاز پیشانی سفید کوچک، عقاب خالدار بزرگ (عقاب تالابی)، عقاب شاهی، تلیله بزرگ، هوبره، اردک دم دراز، فاخته خاوری، عقاب دریایی پالاس، اردک مرمری، میش مرغ، پلیکان پا خاکستری، باکلان گلو سیاه،  زردپره سینه زرد، گیلانشاه شرقی، آب شکاف

خزندگان:

بحرانی (CR) : ارمیاس پلسکه، لاک پشت پوزه عقابی، افعی خالدار

در معرض خطر انقراض (EN) : لاک‌پشت سبز، افعی لطیفی، لاک‌پشت فراتی، لاک‌پشت سرخ

آسیب پذیر (VU) : تمساح مردابی (گاندو)، لاک‌پشت زیتونی رایدلی، لاک‌پشت پشت چرمی،  افعی زنجانی، آگامای وزغی ایرانی، سوسمار خاردم مصری، لاک‌پشت مهمیزدار، لاک‌پشت آسیایی، افعی البرزی

دوزیستان:

بحرانی (CR) : سمندر لرستانی، سمندر کردستانی، سمندر کوهستانی گرگان

آسیب پذیر (VU) : سمندر کوهستانی آذربایجان

ماهیان آب های داخلی:

بحرانی (CR) : تاس ماهی روس، ماهی شیپ، تاس ماهی ایران، ازون برون، فیل ماهی

آسیب پذیر (VU) : ماهی کپور وحشی (خزر)، کپور ماهی کورغار، سس ماهی خزری،  سس ماهی بزرگ، سگ ماهی کورغار

+151
-1
  

23 دیدگاه

  1. مسعود شکیبا می‌گوید:

    ایران از نظر تنوع زیستی و جاذبه های طبیعی جز چند کشور اول دنیاست
    از لحاظ حفاظت از محیط زیست جزء چند کشور آخر دنیاست!!
    از لحاظ صنعت اکوتوریسم جزء صد کشور اول دنیا نیستیم!!
    بلا نسبت دوستان بریم بمیریم بهتره!
    مثلا در جزیر قشم میشه کوچکترین پستاندار دنیا رو در خشکی و بزرگترین پستاندار دنیا رو در دریا دید حالا ما چقدر برای این تنوع زیستی ارزش قائل شدیم؟ و چقدر از این تنوع زیستی جهت حفاظت از خود آن بهره برداری کردیم
    حفظ محیط زیست میتونه تا ۳ برابر از دیگر اقداماتی که محیط زیست رو تخریب میکنه برای یک کشور ارزآوری داشته باشه

    پر طرفدار Thumb up 25 Thumb down 1

    • میثم می‌گوید:

      ایران بعد از ایلات متحده آمریکا که وسعتش بیش از ۳ برابر ایران هست دومین کشور دنیا از نظر تنوع زیست محیطی و گونه های جانوری هست

      پر طرفدار Thumb up 11 Thumb down 2

      • پروین می‌گوید:

        آقای میثم اینجا در رده دومه ولی از لحاظ تخریب محیط زیست اوله
        خوب یه جاهایی هم باید اول باشیم در تصادفات جاده ای —- در تخریب محیط زیست — در کشتار گونه های در حال انقراض —– خشکاندن دریاچه های میلیون ساله ……..
        اول سدها را میسازیم بعد میشینیم درباره خرابکاری کاسه چکنم چکنم بدست میگیریم……
        اول به چند هزار نفر مجوز تفنگ میدیم بعد میبینیم حیات وحش قدرت مقابله با اینهمه سلاح را ندارد !
        اول بنزین آلوده توی ماشینها میریزیم بعد میشینیم درباره آلودگی هوا صحبت میکنیم
        توی خیلی چیزها حرف اول را میزنیم……

        پر طرفدار Thumb up 8 Thumb down 1

      • محسن ع می‌گوید:

        وسعت خاک آمریکا نه میلیون و هشتصد هزار کیلومتر مربع و ایران، یک میلیون و ششصد هزار کیلومتر مربع می‌باشد. بنابراین وسعت خاک آمریکا بیش از شش برابر ایران است.

        اما در همین مساحت نسبتا کم، علاوه بر تنوع کم‌نظیر گونه‌های جانوری و گیاهی، به لحاظ اقلیمی نیز ایران از تنوع شگفت‌آوری برخوردار بوده و در واقع یک کشور چهارفصل است. به گونه‌ای که تقریبا در هر مقطع زمانی از سال، هر چهار فصل را می‌توان در ایران یافت.

        اختلاف درجه حرارت در ایران بین گرمترین و سردترین شهرها به طور متوسط بین ۳۰ تا ۴۰ درجه سانتیگراد است و در موارد خاص به ۵۰ درجه هم می‌رسد.

        به جز شرایط قطبی، تقریبا تمام شرایط اقلیمی از کوهستان، جنگل، دریا، تالاب، کویر و…..در ایران موجود است.

        خلاصه اینکه، جواهری غیرقابل قیمت‌گذاری در اختیار داریم که متاسفانه قدر آن را نمی‌دانیم.

        پر طرفدار Thumb up 6 Thumb down 1

    • امین منصوری می‌گوید:

      با درود به مسعود شکیبای عزیز
      مسعود جان متاسفانه تمام مواردی که فرمودید ریشه در فقر فرهنگی دارد.
      علاوه بر فقر فرهنگی، محیط زیست ما خیلی مورد ظلم قرار گرفته و برای مسئولان بی اهمیت میباشد.
      متاسفانه به خاطر سودجویی ها طبیعت ایران در آستانه نابودی قرار گرفته است. دلسوزان حیات وحش و طبیعت باید خودشان به داد محیط زیست برسند، امیدی به سازمان محیط زیست و منابع طبیعی نیست، چون آنان حامی ندارند.
      بهترین راه نجات محیط زیست، تشکیل فوری انجمن های زیست محیطی و حمایت از سازمان محیط زیست میباشد.

      پر طرفدار Thumb up 10 Thumb down 2

    • آریان می‌گوید:

      لازم به ذکره که ما پنجمین کشور از لحاظ جاذبه های طبیعی هستیم اما بدترین تو جذب توریست.

      پر طرفدار Thumb up 7 Thumb down 1

    • آریان می‌گوید:

      من فکر میکنم واسه اینکه بهتر فرهنگ سازی بشه کتاب حیات وحش یا محیط زیست ایران در دوران ابتدایی مثله کتاب فارسی و غیره که تدریس میشه به این کتاب ها اضافه بشه
      چون که بچه ها تو اون سن خیلی به حیوانات علاقه دارن بهش اهمیت میدن و در آینده قدر حیات وحش ایران رو میدونن.

      پر طرفدار Thumb up 9 Thumb down 1

  2. ایان می‌گوید:

    این آمار نشان می دهد کلا حیات وحش ایران درحال انقراض است
    البته بدون آمار هم با این کشتار معلوم بود
    به جز یوز ایرانی اسم بقیه گربه سانان را ندیدم پلنگ درحال انقراض نیست؟ گربه شنی سیاه گوش و گربه جنگلی و دیگر گوشتخواران مثل گرگ و کفتار و روباه که به خاطر دمشان از دست شکارچیان در امان نیستند.

    پر طرفدار Thumb up 10 Thumb down 1

  3. اوهام می‌گوید:

    با سلام وخسته نباشید به بر بچه های دیده بان و سپاس بابت گزارش خوبتون که خیلی خوب بود + پوزش برای اینکه در مورد لینک حذف خبری برای شما تند رفتم
    من را ببخشید چرا که احساس میکنم با این کار تبعیض قائل شده اید!
    بازهم سپاس از شما

    پر طرفدار Thumb up 7 Thumb down 1

  4. محیط بان ایران می‌گوید:

    عالی است تا آموزش نباشد
    تا محیط بان پشتش قرص نباشد برای برخورد قاطع با شکارچی و شکارکش
    تا قوه قضاییه با ما نباشد
    تا تجهیزات حفاظتی مناسب نباشد .
    تا تجهیزات انفرادی محیط بانان تکمیل نباشد
    تا رسانه ملی یک شبکه اش برای محیط زیست نباشد
    تا مناطق حفاظت شده نباشد و تا های دیگر…………….
    در ایران با چه امید محیط بانان از جان و دل و با جیب خالی و حتی اکثرا با عشق کار کنند…./؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

    پر طرفدار Thumb up 13 Thumb down 1

  5. شکارچی سابق۰دوستدارحیات وحش الان می‌گوید:

    ای وااای و ای داد اهالی کوهنوردی و شکار هرکی در هر منطقه ای هستش به حرمت این روز اگه شکارچی متخلفی میشناسن یا دیدن گزارش بدن
    هر آدم مبتدی با خوندن این آمار بالا میفهمه که وضعیت حیات وحش ایران بحرانیه
    پس کسایی که حرفه ای اینکارن منظورم رو بگیرن و حالاحالاها بیخیال این معقوله شن

    پر طرفدار Thumb up 15 Thumb down 1

    • امین منصوری می‌گوید:

      خیلی خوشحالم دوازدهم اسفند ماه روز جهانی حیات وحش مصادف شده با تاریخ تولدم.
      پیشاپیش فرا رسیدن روز جهانی حیات وحش را به تمام دوستان طبیعت دوست و دیده بان عزیز تبریک عرض نموده و افزایش جمعیت حیات وحش کشور و احیای ببر و شیر ایرانی و کوتاه شدن دست متجاوزین را به طبیعت و حیات وحش کشورم آرزومندم.
      شاد و پیروز باشید.

      پر طرفدار Thumb up 11 Thumb down 2

  6. دکتر صابر وطن دوست می‌گوید:

    فکر می کنم ماهیان مظلوم ترین اعضای خانواده بزرگ حیات وحش تو کشورمون هستند. چون هنوز که هنوزه دوستان سازمان حفاظت محیط زیست تعداد ماهیان آبهای داخلی رو ۱۶۰ گونه می دونند در صورتی که طبق آخرین چک لیست (سال ۲۰۱۰) تعداد ماهیان آبهای داخلی ۲۰۲ گونه قطعی هست که از اون سال تا به الان ۸ گونه جدید هم به اون افزوده شده………………..

    پر طرفدار Thumb up 10 Thumb down 1

  7. حمید می‌گوید:

    تا زمانی که تو اسلحه فروشی ها اسلحه میفروشن ولی پروانه شکار نیست و پروانه رو دلبخواهی میدن همینه…
    مردم اسلحه شکاری میخرن که شکار کنن واسه خوشگلی نمیخرن که…مگه کشور های دیگه شکارچی نداره؟؟؟ یا مردمش اسلحه ندارن؟؟؟ آیا جمعیت وحوش مثل ایران ما رو به انقراضه؟؟؟؟؟ نه والا…..چون مدیریت هست..چون مردمش مثل مردم ما معضل بیکاری ندارن که برن پلنگ بکشن و بفروشن…!
    چون شکار شغل نیست اما اینجا هنوز شکار شغله
    درسته خیلی از شکارچی ها بی رویه شکار میکنن و مثل جانی ها رحم به ماده ها و بچه ها نمیکنن اما ما در کشورمون فرهنگ شکار نداریم..شکارچی بی تجربه میره شوکای ماده رو میزنه اما نمیدونه این حیوون سالی ۲ تا بچه به دنیا میاره و این کارش یعنی نسل کشی..
    با اسله ساچمه زنی میره شکار گوزن و از ۱۰۰ متری شلیک میکنه و حیوون بعد چند روز میمیره…..
    بعضی که اسم هرچی شکارچی رو نجس کردن آبروی شکارچی های باوجدان رو بردن و باعث شدن ما شاهد توهین و اهانت به همه شکارچی ها هستیم……………….

    پر طرفدار Thumb up 10 Thumb down 1

  8. سبحان می‌گوید:

    یعنی پلنگ در معرض انقراض نیست.!!!

    پر طرفدار Thumb up 9 Thumb down 1

  9. مجید (حیوانات نگینهای آفرینشند) می‌گوید:

    امیدوارم به خودمون بیاییم

    پر طرفدار Thumb up 8 Thumb down 1

  10. علی م می‌گوید:

    تو خبر قبلی بعضی گفتن شکارچی مجاز و یه جورایی داشتن دفاع می کردن. کار بد خب بد دیگه مگه کشتن مجاز و غیر مجاز داره نکنین این کار رو عزیز من.
    واقعا اگه با من موافقین همه اعلام کنید به شکارچی های مجاز عزیز .اگه هم که من اشتباه می کنم خب بگید

    پر طرفدار Thumb up 5 Thumb down 1

  11. عماد می‌گوید:

    پلنگ ایرانی چی در حال انقراض نیست . در خطر هم نیست پس چیه؟

    پر طرفدار Thumb up 5 Thumb down 0

  12. دوستدار محیط زیست و حیات وحش ایران می‌گوید:

    چطور نامی از پلنگ در رده پستانداران نیامده یعنی حتی در رده آسیب پذیر هم قرار نمیگرفت با این وضعیت کشتار این حیوان و گرگ و کفتار و روباه موجب تعجب من است بنظر میاید که جا افتاده!

    پر طرفدار Thumb up 4 Thumb down 0

  13. دوستدار محیط زیست و حیات وحش ایران می‌گوید:

    کاش بمناسبت اینروز در بازیهای روز جمعه تبلیغاتی در مورد حیوانات ایران و حفظ آنها انجام میشد
    فکر کنید با توجه به تماشاچیانی که از تلویزیون و در استادیومها آنرا ببینند چقدر میتواند موثر باشد.
    بنظر من اهمیت این تبلیغات در چنین بازیهایی و حتی در پیراهن بازیکنان تیمها خیلی بیشتر از نمایش در برزیل میباشد.
    ما مشگل نابودی حیات وحش کشور را در ایران بطور جدی داریم و هرچقدر در این مورد هشدار داده شود و آگاهی مردم در مورد گونه های کشور بالا رود باز ناچیز است زیرا ما با افرادی مواجهیم که سلاحی خریده اند و در طبیعت میچرخند و بسمت هر جنبنده ای شلیک میکنند
    آنان قاتلین حیوانات این کشور دوست داشتنی هستند. چه کارها که مسولین و سازمانها در حمایت از حیوانات و محیط زیست میتوانند انجام دهند و کاری نمیکنند.
    با امید به روزی که زمانی که در طبیعت گام برمیداریم آشغال نبینیم پلاستیک نبینیم و آنقدر حیوانات در امان باشند و تعدادشان زیاد باشد که با هر ساعت قدم زدن در طبیعت حیواناتی را ببینیم که آرزوی دیدنشان را داریم و بتوانیم از آنها عکاسی کنیم و چه گردشگرانی که برای دیدن این لحظه ها پول خرج کنند.

    پر طرفدار Thumb up 3 Thumb down 0

  14. بهنام میثاقی می‌گوید:

    دوستان از پارک چیتگر در غرب تهران گزارشی رسیده دال بر شکار سنجاب ها ، کبوترها ، یا کریم ها و حیوانات کوچک به کمک تفنگ های پی اس پی بدون صدا وقوی ،با عکس های واضح و مشخص ، در گزارش امده رسما” تفنگ می فروشند ، شلیک کردن و شکار در محل می اموزند، قرارجمعی برای شکار حیوانات می گذارند و عضو گیری میکنند.ایا محل محیط بان ندارد؟

    موافقم / مخالفم Thumb up 2 Thumb down 1

  15. kooshan می‌گوید:

    فرا رسیدن ١٢ اسفند روز جهانی حیات وحش بیش از همه نشانه جهانی بودن این موضوع و تلاش هماهنگ فرامحلی در مورد آن است
    برای حل معضلات محیط زیست و حیات وحش کشور می باید از تجربیات همه کارشناسان این زمینه در سراسر دنیا استفاده کرد و با دعوت از متخصصین مجرب دنیا از دانش و توان عملی آنها برای تربیت نیروهای کارآمد و اجرای برنامه های مؤثز برای حفظ حیات وحش و جلوگیری از انقراض گونه های در معرض خطر کمک گرفت در غیر این صورت نتیجه مثبتی عاید نخواهد شد و باز هم شاهد طرحهای تبلیغاتی و نسنجیده ای مثل برنامه احیای ببر مازندران در دولت گذشته خواهیم بود که در نهایت منجر به مرگ دو ببر و قربانی شدن همه شیرهای باغ وحش تهران شد در حالی که در آنسوی قضیه اخیرا رئیس جمهور روسیه از توله های پلنگهای ایرانی مبادله شده دیدن کرده است ، ضروری است سازمان حفاظت محیط زیست کشور باب تعامل و تبادل نظری و عملی را در این زمینه باز کند .

    موافقم / مخالفم Thumb up 0 Thumb down 0

  16. AHOO می‌گوید:

    آقا میثم اشتباه میکنی نه آمریکا در تنوع اول هست و نه ایران دوم
    خیلی از کشورها در این سیاهه از این دو کشور بالاتر هستند
    از جمله کشور های آمریکای جنوبی، هند، استرالیا و بعضی کشورهای آفریقا

    پر طرفدار Thumb up 6 Thumb down 0

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>